เฉลยข้อสอบใบขับขี่ ท.4 วัตถุอันตราย พร้อมคำอธิบาย 101 ข้อ
รวมทุกข้อในหมวดนี้ พร้อมเฉลยและคำอธิบาย อัปเดต 2569
ชุดนี้รวบรวมคำถามทั้งหมด 101 ข้อ พร้อมเฉลยและคำอธิบายของแต่ละข้อ สำหรับผู้ที่เตรียมสอบใบอนุญาตขับรถชนิดที่ 4 (ท.4) ซึ่งเกี่ยวกับการขับรถที่ใช้ขนส่งวัตถุอันตราย อ่านทบทวนได้ฟรี ไม่ต้องสมัครสมาชิก และควรอ่านคู่กับการทำ แบบทดสอบออนไลน์ ท.4 วัตถุอันตราย แบบจับเวลา
ใบอนุญาตขับรถชนิดที่ 4 หรือ ท.4 เป็นใบอนุญาตขับรถสำหรับรถที่ใช้ขนส่งวัตถุอันตราย ตามคำอธิบายในข้อสอบชุดนี้ ท.4 เป็นใบอนุญาตขั้นสูงสุด และกฎหมายอนุญาตให้นำมาใช้แทนใบอนุญาตชนิดที่ 1, 2 และ 3 ได้
ผู้ขับรถบรรทุกวัตถุอันตรายยังต้องผ่านการอบรมเพื่อขอหนังสือรับรองการขับรถวัตถุอันตราย ซึ่งใช้ควบคู่กับใบ ท.4 วัตถุอันตรายที่ว่านี้แบ่งเป็น 9 ประเภท ได้แก่
ก่อนดำเนินการจริง ควรตรวจเงื่อนไขล่าสุดกับกรมการขนส่งทางบกหรือสำนักงานขนส่งในพื้นที่ ดูข้อมูลทางการได้ที่เว็บไซต์กรมการขนส่งทางบก
1. นอกจากการแต่งกายด้วยชุดที่มิดชิดแล้ว ผู้ปฏิบัติงานที่ต้องขึ้นไปยืนบนหลังคารถบรรทุกแบบถัง (Tanker) เพื่อเปิดวาล์ว ควรใช้อุปกรณ์ใดเพื่อความปลอดภัย?
- ร่มชูชีพ
- เข็มขัดนิรภัยและสายกันตก (Safety Harness & Lanyard) คล้องกับราวเหล็ก ✔ เฉลย
- แว่นกันแดด
- สนับเข่าและสนับศอก
คำอธิบาย ความสูงของรถบรรทุกถังน้ำมันหรือถังเคมีมีความเสี่ยงสูงต่อการลื่นพลัดตก การสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันการตกจากที่สูงจึงเป็นข้อบังคับด้านความปลอดภัยในการทำงาน (Safety Rule)
2. ข้อใดคือตัวอย่างของวัตถุอันตรายประเภท 4.1 (ของแข็งไวไฟ)?
- ไม้ขีดไฟ, กำมะถัน, ฟอสฟอรัสแดง ✔ เฉลย
- น้ำมันเตา, ยางมะตอย
- ออกซิเจนเหลว
- ยาฆ่าแมลง
คำอธิบาย สารเหล่านี้มีสถานะเป็นของแข็งที่สามารถติดไฟได้ง่ายจากการเสียดสี หรือเมื่อได้รับความร้อนเพียงเล็กน้อย
3. ในกรณีที่ขับรถขนส่งวัตถุอันตรายผ่านพื้นที่ชุมชนและเกิดมี "ควันขาว" พุ่งออกมาจากรอยรั่วของตัวถัง ข้อใดคือสิ่งที่ควรทำ?
- เร่งเครื่องหนีให้พ้นชุมชนโดยเร็ว
- จอดรถในที่โล่งที่สุดเท่าที่ทำได้ ดับเครื่อง ตัดไฟ กันคนออกห่าง และโทรแจ้งสายด่วนฉุกเฉินทันที ✔ เฉลย
- ขับรถลงไปในแม่น้ำหรือคลองใกล้เคียง
- เปิดฝาถังด้านบนเพื่อระบายควันออก
คำอธิบาย ควันขาวอาจเกิดจากการสลายตัวของสารเคมี หรือก๊าซเย็นจัดที่ทำปฏิกิริยากับความชื้นในอากาศ ต้องรีบจัดการกั้นพื้นที่เพื่อไม่ให้ประชาชนในชุมชนได้รับอันตรายจากการสูดดม
4. หากท่านรู้สึกเหนื่อยล้า หาวบ่อย หรือมีอาการง่วงซึมขณะขับรถบรรทุกวัตถุอันตราย การกระทำใดเหมาะสมที่สุด?
- ดื่มเครื่องดื่มชูกำลัง 2 ขวดแล้วขับต่อ
- เปิดเพลงเสียงดังๆ และเปิดหน้าต่างรับลม
- หาที่จอดรถในบริเวณที่ปลอดภัยและพักสายตาทันทีอย่างน้อย 15-30 นาที ✔ เฉลย
- โทรศัพท์คุยกับเพื่อนเพื่อแก้ง่วง
คำอธิบาย อาการหลับในแม้เพียงเสี้ยววินาทีอาจนำไปสู่โศกนาฏกรรม การงีบหลับพักผ่อน (Power nap) เป็นวิธีเดียวที่ช่วยบรรเทาอาการเหนื่อยล้าทางสรีรวิทยาได้อย่างแท้จริง
5. การบรรทุกก๊าซไวไฟ (ประเภท 2.1) มีกฎห้ามบรรทุกร่วมกับวัตถุอันตรายประเภทใดอย่างเด็ดขาด?
- ห้ามบรรทุกร่วมกับอาหารและเครื่องดื่ม
- ห้ามบรรทุกร่วมกับก๊าซเฉื่อย
- ห้ามบรรทุกร่วมกับสารออกซิไดซ์ (ประเภท 5.1) และวัตถุระเบิด (ประเภท 1) ✔ เฉลย
- ห้ามบรรทุกร่วมกับน้ำเปล่า
คำอธิบาย สารออกซิไดซ์เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาเพลิงไหม้ หากเกิดอุบัติเหตุปะปนกับก๊าซไวไฟ จะทำให้เกิดการระเบิดที่รุนแรงมากจนยากต่อการควบคุม
6. เอกสารข้อแนะนำความปลอดภัย (TREMCARD) แตกต่างจากเอกสารข้อมูลความปลอดภัยสารเคมี (SDS หรือ MSDS) อย่างไร?
- TREMCARD ใช้สำหรับเครื่องบินเท่านั้น
- TREMCARD เป็นเอกสารฉบับย่อที่ออกแบบมาให้อ่านง่ายและใช้งานทันทีเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน ส่วน SDS เป็นข้อมูลรายละเอียดเชิงลึกของสารเคมี ✔ เฉลย
- SDS ต้องแสดงต่อตำรวจจราจรเท่านั้น
- ไม่มีความแตกต่าง เป็นเอกสารฉบับเดียวกัน
คำอธิบาย ผู้ขับขี่และกู้ภัยต้องการข้อมูลที่รวดเร็วและกระชับในนาทีวิกฤต (เช่น ต้องดับไฟด้วยอะไร ปฐมพยาบาลอย่างไร) TREMCARD จึงถูกออกแบบมาเพื่อตอบโจทย์นี้โดยเฉพาะ
7. หากเกิดเหตุเพลิงไหม้รถบรรทุกวัตถุอันตราย ขณะวิ่งอยู่ภายใน "อุโมงค์ทางลอด" สิ่งแรกที่ผู้ขับขี่ต้องตัดสินใจทำคืออะไร?
- พยายามขับรถถอยหลังออกมา
- เร่งเครื่องยนต์ให้เร็วที่สุดเพื่อให้ทะลุอุโมงค์
- ดับเครื่องยนต์ ทิ้งรถ และรีบอพยพหนีออกทางประตูหนีไฟหรือทางออกฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที ✔ เฉลย
- นั่งรอความช่วยเหลืออยู่ภายในรถ
คำอธิบาย ไฟไหม้ในอุโมงค์จะทำให้เกิดควันพิษและความร้อนสะสมพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว (เหมือนเตาอบ) การเอาชีวิตรอดโดยอพยพออกจากพื้นที่ปิดทึบคือสิ่งสำคัญที่สุด
8. การขับรถตามหลังรถคันหน้า (Following distance) สำหรับรถบรรทุกวัตถุอันตราย ควรเว้นระยะห่างเพื่อความปลอดภัยกี่วินาที?
- 1 วินาที
- 2 วินาที
- 3 วินาที
- อย่างน้อย 4-6 วินาที หรือมากกว่ารถยนต์ทั่วไป ✔ เฉลย
คำอธิบาย รถบรรทุกหนักมีระยะเบรกที่ยาวกว่ารถยนต์นั่งส่วนบุคคลมาก ยิ่งบรรทุกของเหลวที่สามารถกระฉอกได้ ยิ่งต้องเว้นระยะห่างให้มากขึ้นเพื่อให้สามารถหยุดรถได้อย่างนุ่มนวล
9. ถังบรรจุก๊าซหุงต้ม (LPG) หรือถังบรรจุสารเคมีเหลวภายใต้ความดัน มักจะมีการติดตั้ง "วาล์วนิรภัย" (Relief Valve) ไว้เพื่อวัตถุประสงค์ใด?
- เพื่อใช้เติมน้ำยาแอร์
- เพื่อให้ความสวยงามแก่ถัง
- เพื่อระบายแรงดันส่วนเกินทิ้ง เมื่ออุณหภูมิและความดันในถังสูงเกินค่าที่กำหนด ป้องกันไม่ให้ถังระเบิด ✔ เฉลย
- เพื่อระบายน้ำฝนที่ขังอยู่บนฝาถัง
คำอธิบาย เมื่อถังได้รับความร้อน (เช่น รถจอดตากแดดนานๆ หรือเกิดไฟไหม้ใกล้เคียง) ก๊าซภายในจะขยายตัว วาล์วนิรภัยจะทำงานโดยปล่อยก๊าซออกเล็กน้อยเพื่อรักษาสมดุลของถังไม่ให้ฉีกขาด
10. หากท่านไม่ทราบว่าสารเคมีที่กำลังรั่วไหลจากอุบัติเหตุคือสารชนิดใด ควรตั้งสมมติฐานในการรับมือขั้นต้นอย่างไร?
- สมมติว่าเป็นแค่น้ำเปล่า ไม่ต้องกังวล
- สมมติว่าเป็นสารที่อันตรายที่สุดไว้ก่อน และกันผู้คนออกห่างในระยะไกลที่สุดทางทิศเหนือลม ✔ เฉลย
- สมมติว่าเป็นก๊าซ และพยายามใช้ไฟเผาให้หมด
- เข้าไปตักสารเคมีมาดมเพื่อพิสูจน์กลิ่น
คำอธิบาย กฎทองคำของการกู้ภัยสารเคมีคือ "หากไม่แน่ใจ ให้ถือว่าเป็นอันตรายสูงสุด" (Worst-case scenario) เพื่อป้องกันการบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากการประเมินสถานการณ์ต่ำเกินไป
11. ในช่วงเวลากลางคืน ทัศนวิสัยในการมองเห็นจะลดลง ผู้ขับรถบรรทุกวัตถุอันตรายควรปรับพฤติกรรมการขับขี่อย่างไร?
- ขับรถตรงกลางเส้นแบ่งเลนเพื่อหลีกเลี่ยงขอบทาง
- เพิ่มความเร็วเพื่อให้ถึงจุดหมายก่อนง่วงนอน
- ลดความเร็วลง ทิ้งระยะห่างจากรถคันหน้าให้มากกว่าปกติ และใช้ไฟส่องสว่างอย่างเหมาะสม ✔ เฉลย
- เปิดไฟฉุกเฉินตลอดเส้นทาง
คำอธิบาย การลดความเร็วและเพิ่มระยะห่าง (Following distance) จะช่วยให้ผู้ขับขี่มีเวลาตัดสินใจและระยะเบรกที่ปลอดภัยเพียงพอ หากเกิดเหตุฉุกเฉินในความมืด
12. อุปกรณ์ใดที่ผู้ขับรถขนส่ง "ก๊าซพิษ" หรือ "สารเคมีที่มีไอระเหยรุนแรง" ควรใช้เมื่อต้องอพยพหรือเข้าไปปิดวาล์วในจุดเกิดเหตุ?
- หน้ากากอนามัยแบบผ้า
- หน้ากาก N95
- เครื่องช่วยหายใจชนิดมีถังอากาศในตัว (SCBA - Self-Contained Breathing Apparatus) ✔ เฉลย
- ผ้าขนหนูชุบน้ำปิดจมูก
คำอธิบาย ในกรณีที่สารเคมีรั่วไหลรุนแรง ปริมาณออกซิเจนในอากาศอาจลดต่ำลง หรือมีก๊าซพิษหนาแน่น การใช้ถังอากาศหายใจส่วนตัว (SCBA) จึงเป็นวิธีเดียวที่รับประกันความปลอดภัยต่อระบบทางเดินหายใจ
13. แผ่นป้ายสีส้มที่ไม่มีตัวเลขใดๆ ระบุอยู่ (แผ่นป้ายสีส้มเปล่า) มักถูกนำมาใช้ในกรณีใด?
- เมื่อบรรทุกสารเคมีที่ไม่มีอันตราย
- เมื่อขนส่งวัตถุอันตรายหลายชนิดรวมกันในรถคันเดียว (ในรูปแบบหีบห่อ) ✔ เฉลย
- เมื่อผู้ขับขี่ลืมนำป้ายที่มีตัวเลขมา
- เมื่อป้ายเก่าสีซีดจางลง
คำอธิบาย หากบรรทุกสารเคมีแบบหีบห่อ (Non-bulk) หลายชนิดปะปนกัน กฎหมายอนุญาตให้ใช้ป้ายสีส้มเปล่าติดที่ด้านหน้าและด้านหลังรถ เพื่อเตือนว่ามีวัตถุอันตรายอยู่ภายใน โดยไม่ต้องระบุเลข UN เจาะจงสารใดสารหนึ่ง
14. ข้อใดคือวิธีที่ถูกต้องและปลอดภัยที่สุดในการตรวจสอบรอยรั่วซึมของข้อต่อ ท่อ หรือวาล์ว ของก๊าซหุงต้ม (LPG)?
- ใช้ไฟแช็กจุดเพื่อดูว่ามีเปลวไฟลุกขึ้นหรือไม่
- ใช้จมูกดมกลิ่นใกล้ๆ ข้อต่ออย่างต่อเนื่อง
- ใช้น้ำสบู่หรือน้ำยาล้างจานผสมน้ำ ลูบหรือฉีดพ่นตามข้อต่อ แล้วสังเกตการเกิดฟองอากาศ ✔ เฉลย
- ใช้มือเปล่าสัมผัสหาความร้อน
คำอธิบาย การใช้น้ำสบู่เป็นวิธีที่ปลอดภัยและเห็นผลได้ชัดเจนที่สุด หากมีก๊าซรั่ว แรงดันก๊าซจะเป่าให้น้ำสบู่พองตัวเป็นฟอง ห้ามใช้ประกายไฟในการทดสอบโดยเด็ดขาด
15. วัตถุอันตรายประเภทที่ 6.1 (สารพิษ) สามารถเข้าสู่ร่างกายมนุษย์จนเกิดอันตรายได้ทางใดบ้าง?
- ทางการหายใจ (สูดดมไอระเหย)
- ทางการสัมผัส (ซึมผ่านผิวหนัง)
- ทางการกลืนกิน
- ถูกทุกข้อ ✔ เฉลย
คำอธิบาย สารพิษสามารถทำอันตรายต่อร่างกายได้หลายช่องทาง ผู้ปฏิบัติงานจึงต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล (PPE) ให้ครบถ้วน ทั้งหน้ากาก ถุงมือ และชุดกันสารเคมี
16. หากท่านต้องจอดรถบรรทุกวัตถุอันตรายข้ามคืน กฎหมายและมาตรฐานความปลอดภัยกำหนดให้ปฏิบัติตามข้อใด?
- จอดริมถนนใหญ่และเปิดไฟหรี่ทิ้งไว้
- จอดในสถานที่ที่ปลอดภัย ล็อกประตูรถ และต้องมีผู้ดูแลหรือเฝ้ารถตลอดเวลา ✔ เฉลย
- จอดหน้าสถานีตำรวจโดยไม่ต้องบอกเจ้าหน้าที่
- จอดในปั๊มน้ำมันใกล้ๆ กับหัวจ่าย
คำอธิบาย รถขนส่งวัตถุอันตรายไม่สามารถจอดทิ้งไว้โดยไม่มีผู้ดูแลได้ เพื่อป้องกันการโจรกรรม การก่อวินาศกรรม หรือการรับมือเหตุสารเคมีรั่วไหลฉุกเฉิน
17. ป้ายเตือนรูป "ครึ่งบนเป็นแถบสีดำสลับขาวแนวตั้ง ครึ่งล่างเป็นสีขาว" หมายถึงวัตถุอันตรายประเภทใด?
- ประเภทที่ 8 (สารกัดกร่อน)
- ประเภทที่ 9 (วัตถุอันตรายเบ็ดเตล็ด) ✔ เฉลย
- ประเภทที่ 6 (สารพิษ)
- ประเภทที่ 2 (ก๊าซ)
คำอธิบาย สัญลักษณ์นี้ใช้เตือนสิ่งของหรือสารเคมีที่มีอันตรายในระหว่างการขนส่ง แต่ไม่เข้าข่ายประเภทที่ 1 ถึง 8 เช่น แบตเตอรี่ลิเธียม หรือ น้ำแข็งแห้ง
18. ในการขนส่งวัตถุอันตรายแบบหีบห่อ (Packages) สิ่งที่ผู้ขับขี่ต้องระมัดระวังและตรวจสอบให้ดีที่สุดก่อนออกเดินทางคืออะไร?
- การตกแต่งป้ายโฆษณาข้างรถ
- การจัดเรียงและการผูกรัดตรึงตราสินค้า (Tie-down) ให้แน่นหนา ✔ เฉลย
- การเติมน้ำฉีดกระจกให้เต็ม
- การอุ่นเครื่องยนต์ทิ้งไว้ 30 นาที
คำอธิบาย หีบห่อที่บรรจุสารเคมีต้องถูกมัดรัดและจัดเรียงอย่างมั่นคง เพื่อป้องกันไม่ให้กล่องหรือถังกลิ้งไปมากระแทกกันจนแตกหัก หรือร่วงหล่นลงบนถนนขณะรถวิ่งหรือเข้าโค้ง
19. หากรหัสอันตราย (Kemler Code) บนป้ายสีส้ม มีตัวเลขเรียงซ้ำกัน 3 หลัก เช่น "333" หมายความว่าอย่างไร?
- เป็นสารเคมีที่ต้องขนส่งโดยรถบรรทุก 3 เพลาขึ้นไป
- เป็นของเหลวที่มีความไวไฟสูงมากเป็นพิเศษ (Pyrophoric liquid) ✔ เฉลย
- ต้องมีถังดับเพลิงประจำรถอย่างน้อย 3 ถัง
- เป็นสารที่ต้องใช้เจ้าหน้าที่กู้ภัย 3 ทีมในการระงับเหตุ
คำอธิบาย ตัวเลขที่ซ้ำกันบ่งบอกถึงอันตรายที่ทวีความรุนแรงขึ้น หากซ้ำกันถึง 3 หลัก แสดงว่าเป็นสารที่มีความไวไฟขั้นวิกฤต หรือสามารถลุกไหม้ได้เองทันทีเมื่อสัมผัสกับอากาศ
20. ป้ายสัญลักษณ์รูป "เปลวไฟเหนือวงกลม สีดำบนพื้นสีเหลือง" หมายถึงวัตถุอันตรายประเภทใด?
- ของแข็งไวไฟ (ประเภท 4.1)
- สารออกซิไดซ์ (ประเภท 5.1) ✔ เฉลย
- วัตถุระเบิด (ประเภท 1)
- ก๊าซไวไฟ (ประเภท 2.1)
คำอธิบาย สัญลักษณ์วงกลมตัว "O" (Oxygen) ที่มีเปลวไฟอยู่ด้านบน สื่อถึงสารที่สามารถปลดปล่อยออกซิเจนออกมาช่วยให้สารอื่นลุกไหม้ได้รุนแรงขึ้น แม้ตัวมันเองจะไม่ติดไฟก็ตาม
ต้องผ่านการอบรมเพื่อขอหนังสือรับรองการขับรถวัตถุอันตราย ใช้ควบคู่กับใบ ท.4 ตามหลักสูตรที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด ตรวจรายละเอียดล่าสุดกับสำนักงานขนส่งก่อนดำเนินการ
